Onze winkel is open

Menu
Datum:
12 mei 2020
Door:
Rody
Delen

Alles over de geometrie van een racefiets en de invloed op het rijgedrag

Wanneer je informatie over een racefiets opzoekt ontkom je er niet aan dat je allerlei termen over de geometrie op je af ziet komen. Ondanks dat de verschillen in racefiets niet zo erg opvallen als een verschillen in framemateriaal of amontage, is de geometrie wél minstens net zo belangrijk voor het rijgedrag van een racefiets. Aan de hand van wat voor type wielrenner jij bent en op welk terrein je rijdt kies je jouw type geometrie. In dit blog vertellen we alles wat je moet weten over de geometrie van een racefiets en de invloed op het rijgedrag.

Voor een beginnende of recreatieve wielrenner zullen veel begrippen minder van toepassing zijn, omdat de racefietsen voor dit segment al gericht zijn op comfort en betrouwbaar rijgedrag. Hierdoor zitten er op instapniveau geen enorme verschillen in de geometrie. Voor de fanatieke wielrenner maakt geometrie echter wel een groot verschil. Een fiets met de perfecte geometrie voor jouw rijstijl en jouw doeleinde voor de fiets maakt namelijk een wereld van verschil. 

De geometrie van een racefiets wordt bepaald aan de hand van de afmetingen van verschillende componenten van het frame en hoe deze in verhouding tot elkaar staan. Omdat dit best wel een technisch verhaal is, proberen we alles zo eenvoudig mogelijk uit te leggen en weer te geven. De belangrijkste afmetingen die worden gebruikt om de geometrie aan te duiden zijn:

Houd er rekening mee dat deze gegevens op zichzelf niet heel veel zeggen, maar dat de combinatie van de verschillende aspecten van de geometrie het rijgedrag bepalen. In dit blog lichten we echter wel per aspect uit welke invloed dit heeft of het rijgedrag van je racefiets, en hoe dit zich verhoudt wanneer je andere aspecten erbij betrekt. Al deze cijfers en afmetingen bepalen samen het type geometrie. We kennen er bij racefietsen drie:

  • Endurance geometrie: voor stabiele en comfortabele rijprestaties
  • Aero geometrie: een diepe zithouding voor een aerodynamisch voordeel
  • Normale geometrie: Een neutrale zithouding voor allround gebruik, zien we veel terug op lichtgewicht klimfietsen

Lengte van de zitbuis

De lengte van de zitbuis wordt gemeten van de bottom bracket tot de bovenkant van de zitbuis. Aan de hand van deze lengte heb je vaak een goede referentie of de fiets qua maat geschikt is voor jouw lichaamslengte. Met een langere zitbuis kun je niet alleen het zadel hoger zetten, ook kan er een langere zadelpen in geplaatst worden.

De lengte van de zitbuis wordt eigenlijk alleen gebruikt voor bepaling van de framemaat, want het heeft weinig tot geen invloed op het rijgedrag van je racefiets. Gebruik het daarom om te bepalen of je de juiste zadelhoogte in kunt stellen, zonder de zadelpen te diep in het frame te steken of boven de markering voor maximale hoogte te moeten zetten. Heb je al eerder een racefiets gehad die qua maat perfect was? Kijk dan voor de maatvoering van een nieuwe racefiets of de zitbuis dezelfde lengte heeft.

Lengte van de bovenbuis

De lengte van de bovenbuis wordt gemeten door een lijn te trekken van het balhoofd naar de zadelpen, die parallel loopt aan de grond. Je meet dus niet de absolute lengte van de bovenbuis, omdat de hoek van de bovenbuis verschilt per model.  Daarom wordt dit ook wel de effectieve lengte van de bovenbuis genoemd.

Met de effectieve lengte van de bovenbuis krijg je een indicatie van de lengte van de cockpit. Gebruik het echter niet als een op zichzelf staand gegeven, omdat de zithoek hier ook nog invloed op heeft. Als je bijvoorbeeld een kleinere zithoek hebt, zit je verder naar achter. Wanneer je dan opstaat uit het zadel voelt de fiets ineens heel klein aan. Vice versa geldt natuurlijk ook, een steilere zithoek leidt tot een kortere lengte van de bovenbuis, maar omdat het zadel relatief dicht boven je bottom bracket zit voelt de cockpit verrassend ruim aan wanneer je opstaat uit het zadel.

Balhoofdbuislengte

De balhoofdbuislengte wordt gementen vanaf het punt waar je voorvork je frame ingaat, tot het punt waar de eerste spacer bovenop je frame begint. Deze maat geeft meer duidelijkheid over je zitpositie, maar wat minder over het rijgedrag van je fiets. Een balhoofdbuislengte kan uiteenlopen van grofweg 12 centimeter voor de kleine aero frames en 25 centimeter voor de grote endurance frames. 

Een korter of langer balhoofd verandert dus weinig aan het rijgedrag van de fiets, het is wel ontzettend belangrijk voor je zitpositie. Bij hetzelfde frame wordt een balhoofd per groter framemaat ook automatisch groter. Endurance racefietsen herken je vaak aan de grote balhoofdbuislengte. Hoe korter het balhoofd is, hoe agressiever en dieper de zithouding wordt. 

Zithoek

De zithoek wordt gemeten door vanaf het zadel een rechte lijn door je bottom bracket naar de grond trekken en vervolgens de hoek ten opzichte van de grond te meten. De juiste zithoek is belangrijk bij het voorkomen van blessures. Bij de meeste racefietsen varieert de zithoek tussen de 72 en 75 graden.

De zitbuishoek helpt je niet bij het uitzoeken van de juiste type geometrie, maar wel bij de juiste zitpositie. Hoe groter het frame wordt, hoe kleiner de zitbuishoek wordt. Dit zorgt er simpelweg voor dat je bij een groter frame verder naar achter komt te zitten. Vooral voor mensen met lange bovenbenen is een kleine zithoek een voordeel, je komt verder achter het bottombraket te zitten wat de hoek voor je hefboom verbetert en de krachtoverbrenging beter tot zijn recht komt. 

Reach

De reach is een vergelijkbare maatstaaf met de lengte van de bovenbuis. De reach meet de lengte van het balhoofd naar de bottom bracket, wanneer je vanaf de bottom bracket een lijn recht omhoog zou trekken. Je krijgt met de reach een goed beeld van de lengte van de cockpit wanneer je staat. De reach is een handig instrument om verschillende fietsen te vergelijken, omdat de zithoek hierbij geen rol speelt wat bij de bovenbuislengte wel het geval is. 

Aan de hand van het verschil tussen de reach en de lengte van de bovenbuis kun je ook bepalen hoe agressief de zithouding van de racefiets is. Een groter verschil betekent dat je relatief ver naar achter zit, en dus verder voorover gebogen. Vaak kun je hier ook aan de hand van de zithoek een inschatting van doen. Bij een kleinere zithoek zit je zadel namelijk verder naar achter. Vaak zie je bij een endurance racefietsen een kortere reach dan aero racefietsen. Een kortere reach resulteert vaak in een comfortabelere zithouding, natuurlijk ook afhankelijk van de zithoek. 

Stack

De stack meet de verticale hoogte tussen het midden van de bottom bracket en de bovenkant van je balhoofd. De stack biedt een goede indicatie van hoe hoog of laag je stuur ongeveer komt te zitten. Een kortere stack duidt op een relatief laag stuur. Met de stack kun je dus eenvoudig verschillende fietsen vergelijken zonder rekening te moeten houden met bijvoorbeeld verschillende stuurpennen.

Aan de hand van de stack kun je eenvoudig de drie typen geometrie onderscheiden. Endurance racefietsen hebben een lange stack, aero racefietsen hebben een korte stack, normale racefietsen/klimfietsen zitten daar vaak tussenin. Een korte stack resulteert vaak in een diepe zithouding, omdat de drop van zadel tot stuur groter wordt. 

Bij Trek kun je dit verschil mooi zien tusen de Trek Domane (endurance geometrie), de Trek Emonda (normale geometrie) en de Trek Madone (aero geometrie):

  • Stack Trek Domane framemaat 56cm: 59.1 cm (endurance geometrie)
  • Stack Trek Emonda framemaat 56cm : 57.7 cm (normale geometrie)
  • Stack Trek Madone framemaat 56cm: 56.3 cm (aero geometrie)

Hoek van de balhoofdbuis

De hoek van de balhoofdbuis wordt bepaald door vanuit de balhoofdbuis een lijn naar de grond te trekken, en daarna de hoek te bepalen tussen deze lijn en de grond. Deze hoek wordt gebruikt als een van de belangrijkste indicatoren voor het rij- en stuurgedrag van een racefiets, al zegt dit gegeven op zichzelf natuurlijk niet alles over het stuurgedrag. Het is echter wel een goed punt om te beginnen als je inzicht wilt in het rij- en vooral stuurgedrag van je racefiets.

Wanneer we het echter op zichzelf zouden bekijken, maken we onderscheid tussen een grote en een kleine hoek. Een grote hoek is ongeveer 75 graden, waar een kleine hoek rond de 70 graden is. Dit lijkt maar een klein verschil, maar toch is de invloed op het rijgedrag substantieel. 

Een grotere hoek zorgt voor nauwkeurig en wendbaar struurgedrag. Een grote hoek wordt voornamelijk gebruikt op aero racefietsen. Deze fietsen zijn gemaakt om hard door een bocht te gaan en daar helpt de grote balhoofdbhoek bij. Wanneer je wedstrijden rijdt of gewoon van snelheid houdt is een fiets met een grotere balhoofdhoek de fiets waar jij naar op zoek bent.

Wanneer je zoekt naar comfort en stabiel rijgedrag kun je beter kiezen voor een fiets met een kleinere balhoofdhoek. De fiets voelt minder onrustig aan in de bochten en geeft daarmee veel vertrouwen en stabiliteit. Wanneer je niet het hardste door de bocht wilt maar gewoon comfortabel op je plaats van bestemming wilt komen is een fiets met een kleinere balhoofdhoek de fiets waar jij naar zoekt. 

Wielbasis

De wielbasis is niet meer en niet minder dan een optelsom van de reach, met de lengte van de chainstay en de hoek van de balhoofdbuis. Je kunt het ook makkelijk meten door de afstand tussen de as van het voor- en achterwiel te meten. Aan de hand van de wielbasis kun je al goed bepalen hoe het rijgedrag van een fiets is. Een langere wielbasis betekent namelijk dat de fiets stabieler is dan een fiets met een kortere wielbasis. Als je op zoek bent naar stabiliteit kies je dus voor een relatief lange fiets, terwijl een kortere fiets wendbaarder is.

Toch geeft de wielbasis op zichzelf nog geen goed beeld van het totaalplaatje. Neem als voorbeeld twee fietsen met een even lange wielbasis. De ene fiets voelt ontzettend wendbaar en vlot aan terwijl de andere racefiets niet zo snel en wendbaar aanvoelt, maar juist comfortabel en stabiel. Toch hebben beide fietsen een even lange wielbasis, hoe kan het dan dat ze zo verschillend aanvoelen?

Daarvoor moeten we nagaan waar de lengte vandaan komt. Zoals gezegd is de wielbasis een opsomming van de lengte van de chainstay, de reach en de hoek van de balhoofdbuis. Een fiets met een lange chainstay en een grote hoek van de balhoofdbuis kan net zo lang zijn als een fiets met een korte chainstay en een kleinere hoek van de balhoofdbuis. Toch rijden deze fietsen heel anders, door de invloed die deze twee elementen hebben op het rijgedrag.

Ondanks dat de wielbasis op zichzelf niet alles zegt, geeft het wel een goede eerste indicatie. Zo zal een raceifets met een wielbasis van  900 mm altijd wendbaarder zijn dan een racefiets met een wielbasis van 1100 mm. Binnen de verschillende lengtes van de wielbasis kun je dus nog gedetailleerder zoeken naar de fiets die het best past bij jouw rijstijl en wensen. 

Endurance racefietsen hebben vaak de langste wielbasis, dit zorgt dus voor meer stabiliteit en minder nerveus stuurgedrag. Normale racefietsen en klimfietsen hebben een wielbasis die vaak overeenkomt met aerofietsen. Aerofietsen zijn namelijk gemaakt om hard te gaan op vlakke wegen, maar waar moet worden geklommen met klimfietsen, moet ook worden gedaald. Om de wendbaarheid van klimfietsen en normale fietsen in afdalingen te verbeteren hebben ook deze fietsen een kortere wielbasis. 

Hoogte en drop van de bottom bracket

De hoogte van de bottom bracket is eenvoudig te meten door een rechte lijn van de grond naar je bottom bracket te trekken.  Dit kan echter bij dezelfde fiets al variëren door het gebruik van verschillende banden. Daarom wordt er in plaats van de hoogte, de drop van de bottom bracket gebruikt. De drop wordt gemeten door een rechte lijn te trekken tussen de assen en dan te meten hoe ver de bottom bracket boven of onder deze lijn zit.

Een lagere bottom bracket, zorgt dat je een lager zwaartepunt hebt op de fiets. Dit is gunstig voor de sabiliteit van de fiets. Zo zie je op de endurance racefietsen vaak een hoger getal staan bij de bottom bracket drop, dan bij de klimfietsen / normale fietsen en de aerofietsen. Een lager getal zorgt dus weer voor meer wendbaarheid. 

Alles bij elkaar

Zoals al meerdere keren genoemd, vormen al deze componenten bij elkaar één geheel. Dit geheel vormt het rijgedrag van de fiets. Het is uiteindelijk een kwestie van persoonlijke voorkeur en gebruik van de racefiets wat de doorslag zal geven voor het type geometrie. Om een algemeen beeld te schetsen hebben wij gekozen om de modellen van Trek als voorbeeld te nemen. Bij Trek hebben zij er voor gekozen om voor elk type geometrie een frame te maken.

NORMALE geometrie (Trek Emonda)

De Trek Emonda is een echte klimfiets, lichtgewicht om de berg op te gaan en wendbaar om de haarspeldbochten snel weer door naar beneden te gaan. De zithouding is neutraal en daarom ook voor veel wielrenners geschikt. Dit komt omdat onder andere de balhoofdbuislengte en de reach precies tussen de afmetingen van de Trek Madone en de Trek Domane inzitten. De wendbaarheid van de fiets ontstaat door een korte wielbasis en een lage bottom bracket drop.

AERO geometrie (Trek Madone)

De Trek Madone is de aerofiets van Trek. De fiets is te herkennen aan de aerodynamische vormgeving van de buizen. De Madone is gemaakt voor pure snelheid en daar is ook de geometrie op afgestemd. Door een diepere zithouding wordt het frontaal oppervlak van de renner ook kleiner, wat nog meer aerodynamische winst oplevert. Daarnaast zorgt een diepere zithouding ook voor een betere krachtoverbrenging. Een voorwaarde is wel dat je lenig genoeg moet zijn om deze zithouding aan te nemen, anders levert het blessures op en werkt het idee van een betere krachtoverbrenging averechts. De diepe zithouding wordt vooral bereikt door de korte balhoofdbuislengte.

ENDURANCE geometrie (Trek Domane)

Voor wie op zoek is naar comfort op een racefiets komt uit bij een endurance racefiets. Bij Trek kom je dan uit bij de Trek Domane. Los van wat Trek allemaal met het frame heeft om deze fiets comfortabel te maken, is het frame ook perfect afgestemd om de fiets zo comfortabel mogelijk te maken zonder al te veel in te leveren op gewicht, snelheid en aerodynamica. Zo is de wielbasis wat langer dan bij de Trek Emonda en Madone voor een stabieler rijgedrag. Om de zitpositie comfortabel te maken is de reach korter en de balhoofdbuis langer gemaakt. 

Meer weten? 

Heb jij naar aanleiding van deze blog vragen? Stel ze gerust!
Mail: info@12gobiking.nl  / Bel: 0182-621850  

Volg ons ook op social media.
Facebook: @12gobikingbv
Instagram: @12go_biking 
Strava: @12GO Biking

Meer Lezen ?